Overspel - emotionele achtbaan

Welke gevoelens spelen een rol nadat het overspel is opgebiecht?

Relatie - tip 1: Knuffelen is niet vies

Stap over je schaduw heen

Bedankt

Wij zijn zesde geworden!

Het is een hevige strijd geworden om onze plek in de top 10 te behouden. Maar het is gelukt! Uiteindelijk zijn we op de zesde plaats geëindigd, een erg mooi resultaat.  We zijn erg trots op deze plaats. Er deden 40 boeken mee, een niet gering aantal. Bij deze willen we iedereen bedanken die op ons heeft gestemd!

Zeeuwse boekenprijs -vervolg

Ons boek is niet genomineerd voor de juryprijs, maar doet wel mee voor de publieksprijs. Iedereen kan via de website van Provinciale Zeeuwse Courant (PZC) stemmen op Verdiep je relatie. Zie onze oproep hiernaast.
Iedere zaterdag publiceert de krant de tussenstand.  Dus dat wordt spannend.
We hopen dat zoveel mogelijk bezoekers van ons blog even de moeite nemen.

Zeeuwse boekenprijs

Als auteurs staan we op de longlist van de Zeeuwse Boekenprijs. Nooit van gehoord? Wij ook niet, maar het bestaat. De prijs is ingesteld door de redactie van het Zeeuws Tijdschrift. Hadden we ook niet eerder van gehoord, maar desalniettemin is het ontzettend leuk dat ze een boekenprijs instellen. Voor non-fictieboeken, waar een informatief boek als Verdiep je relatie onder valt, is ons geen andere wedstrijd bekend. De kans dat we winnen is nihil.  De reacties op ons boek zijn immers in te delen in twee categorieën. Enerzijds de enthousiaste lezers die er mee aan de slag gaan. (voor hen hebben we het boek geschreven) Anderzijds zijn er mensen die kritisch staan tegenover alles wat over (intieme) relaties gaat. Zoals de recensent van de Provinciale Zeeuwse Courant. Op zijn weblog begint hij zo: ‘ Aanvankelijk had ik het boek op de stapel ‘niet’ gelegd. Ik heb het al niet zo op diepzinnige gesprekken over relatie en relatietherapie. En absoluut ook niet over boeken daarover.’  Wat eigenlijk heel vreemd is want relaties hebben we immers allemaal. Maar goed, deze recensent associeert het praten over relaties waarschijnlijk met verplichte, zware kost. Wij hopen dat zoiets niet opgaat voor Karla Peijs. Als Zeeuwse commissaris van de koningin is zij deel van de jury. Leuk idee dat het bij haar op   het nachtkastje ligt. We hopen maar dat ze er goed van slaapt.

Raderwerk

In vakliteratuur of populaire magazines wordt een partnerrelatie nogal eens beschreven als een soort automaat. De omgang met elkaar wordt opgevat als een systeem dat zijn eigen regels volgt. Bij problemen wordt gesproken over hoe de dingen ‘in elkaar grijpen’ alsof het een raderwerk betreft dat uit zichzelf vastloopt of ontspoort. ‘Het werkt niet tussen ons’, zeggen partners die deze beeldspraak overnemen. Het klinkt  alsof er in de verhouding onzichtbare krachten spelen die zand in de machine gooien – en zo ervaart men dit waarschijnlijk ook.
Deze manier van spreken en denken over relaties kom je vooral tegen bij relatietherapeuten of coaches die geen wezenlijk verschil maken tussen een werkrelatie en een partnerrelatie. Men focust op de communicatie, maar dat is niet het enige dat speelt in een intieme relatie. Je man of vrouw is meer dan een collega.

Oefening Maatje of meubelstuk

 

Het zou kunnen dat de manier waarop je over de ander spreekt iets onthult over hoe je over hem of haar denkt. Geliefden geven elkaar vaak koosnaampjes als ‘schatje’ of ‘lieve’. En een generatie geleden noemde men elkaar nog wel eens ‘paps’ of ‘mam’. Als iemand je vraagt wat de ander voor je betekent, wat zou je dan antwoorden? Hoe zou je zelf de relatie met je partner omschrijven? In ons boek Verdiep je relatie geven we daarvoor onderstaande oefening. Mogelijk zet het je aan het denken.

Ieder karakteriseert op zijn manier de verhouding met zijn partner.

Vul hiervoor de volgende twee zinnen aan: Jij bent mijn …….  Ik ben jouw ………
Kom je niet zo snel ergens op, denk dan aan:

Ben  je zijn beste maatje? Ben je zijn hartsvriend? Minnaar? Leerling? Zijn secretaresse of boekhouder? Huishoudster? Zijn meerdere? Zijn coach? Steunpilaar? Of ben je zijn meubelstuk?

Wat zegt dit over jullie relatie? Hoe is het voor jou dit zo te typeren?
Ben je blij of vind je het moeilijk dat je partner jullie relatie op een bepaalde manier afschildert?

Top-15

Nooit gedacht en nu is het toch gebeurd. We staan op nummer 11 in de top 15 van de grootste boekhandel van Nederland: Selexyz Donner in Rotterdam. Bij binnenkomst is het direct duidelijk zichtbaar. Aan je rechterhand staat een tafel met boeken waarop alle ‘non-fictie top’ boeken zijn uitgestald. Wie had dat gedacht! Om eerlijk te zijn: wij niet. Toen ons boek eind april verscheen, is er in de gedrukte pers geen publiciteit geweest. Wel waren we te gast bij het radioprogramma Spijkers met koppen – een leuke ervaring. We hadden graag gepromoveerd naar een of andere televisie-uitzending, maar dat zat er niet in. Daarom is het nu extra leuk dat we aandacht voor ons boek krijgen en we streven ernaar in de top 10 te komen.

De 55+ relatie

Als het betaalde werk afneemt, komt er meer tijd voor gezamenlijke activiteiten. Maar activiteiten zijn niet het antwoord op de mogelijke slijtage van het partnercontact. De actieve plussers die zich storten op nordic-walking en kookcursussen, verbeteren niet vanzelf hun contact. Stellen die de neiging hebben erg veel rekening te houden met elkaar moeten juist wat loskomen van elkaar. Ook als je ouder bent geworden is het belangrijk om je eigenheid te koesteren. Alleen dan blijft het uitdagend om elkaar opnieuw in het vizier te krijgen.
Wie dat vermijdt, ervaart vroeg of laat een innerlijke leegte. Wie zijn interesses verliest, raakt uitgeblust en dat werkt door op het partnercontact. De stille tevredenheid kan op den duur verstikkend werken. Wat hebben we elkaar eigenlijk te zeggen?

Waardering

Positieve oordelen over je partner maken de omgang soepeler. De ander ontspant als hij zich gewaardeerd voelt. Hij voelt zich gezien en is genegen om zich extra in te spannen voor jullie gezamenlijke projecten. Ieder mens heeft behoefte aan waardering en het is als partners belangrijk elkaar dit niet te onthouden. Negatieve oordelen echter, zijn de dood in de pot voor het partnercontact. Je reikt nu eenmaal niet uit naar iemand die afkeurt wat je doet. Partners die zijn opgegroeid in een omgeving waarin ze nooit waardering kregen, hebben een dikke huid opgebouwd voor afkeurende opmerkingen. Veel mensen zijn terughoudender in het tonen van hun waardering dan in het subtiel ‘afzeiken’ van anderen. Afkeuring ligt voor in de mond en een compliment klinkt voor hen gekunsteld. Dat is triest.

Een gezonde relatie

‘Wat denkt u: heeft onze relatie nog kans van slagen?’ Is onze manier van omgang met elkaar eigenlijk wel normaal?’ Dergelijke vragen krijgen wij regelmatig voorgelegd. Cliënten willen ons oordeel over wat een partnerrelatie zou moeten inhouden, liefst vergezeld van een lijst met verbeterpunten - in termen van een APK-keuring. Wat een ‘gezonde’ relatie of een goede relatie voor anderen inhoudt is echter niet aan ons om vast te stellen. Het liefst vermijden wij dergelijke termen. Het leidt ertoe dat je via de ogen van een buitenstaander naar jezelf gaat kijken; in dit geval een relatietherapeut van wie je denkt dat die de wijsheid in pacht heeft.
Natuurlijk  begrijpen we wel dat koppels hiermee worstelen. Sommige stellen hebben sterk te maken met de normen die de omgeving hen probeert op te leggen.  Met subtiele hints of scherpe uitspraken in de trant van: ‘Dat is geen goede vent voor jou.’ Of: ‘Je kan wel iets beters krijgen, dan die vrouw’. Familie, vrienden en buren staan ongevraagd klaar met een oordeel dat meestal niet mals is. Opvoedboeken zeggen het vaak iets beschaafder, maar de boodschap komt op hetzelfde neer: wat je nu doet doe je niet goed!
 Vrouwenbladen en reclamespotjes tonen een ideaalbeeld. Stralende kinderen en vlotte stellen die kiezen voor 24-uur-geluk. Partners voelen zich daarbij vaak tekort schieten, naar hun man of vrouw, hun kinderen, hun ouders of kennissenkring. Waarom lukt dit ons maar niet? Waarom zijn we niet dat vrolijke team, zoals dat gezin aan de overkant van de straat?
Dergelijke schuldgevoelens werken belemmerend. Strakke normen over hoe het zou horen, staan de groei van een relatie in de weg. Soms horen wij hoe het eraan toegaat achter de schutting van dat gelukkige stel aan de overkant.

Luisteren

Doe niet net alsof je luistert als je hoofd er op dat moment niet naar staat. Misschien ben je moe of spelen er andere zaken die je aandacht trekken. Door aan te geven dat je nu niet kunt luisteren of dat je afgeleid bent tijdens het gesprek, neem je het verhaal van de spreker serieus. Onderbreek de spreker dus als je niet meer kunt volgen wat hij zegt. Vraag om verduidelijking of geef een reactie. Sommige sprekers storten hun woorden over je uit. Als het gesprek je iets waard is, doe je er goed aan de spreker af te stoppen voordat je afhaakt. In sommige situaties is dat onfatsoenlijk, misschien, maar tegenover je partner laat je hiermee merken dat je wakker aanwezig bent. Ook als luisteraar kun je voorstellen doen over het verloop van het gesprek.

‘Wacht even, ik kan het nu niet meer volgen. Je begon over die strubbelingen met je baas en er was iets met een nieuwe opdracht.’
‘Voordat je verder praat, zal ik even thee zetten? Dan kletsen we zo verder.’
‘Even iets belangrijks tussendoor, want daar zit ik nu steeds aan te denken. Kan dat even? Dan kom ik zo het terug op jouw verhaal.’
‘Ik merk dat ik niet opneem wat je zegt. Dat komt niet door jouw verhaal, maar omdat het vandaag enorm stressen was op de zaak. Sorry, maar ik geloof dat ik te moe ben om te luisteren.’

Overlegpartners

Het verschil in kennis en vaardigheden, wat duidelijk wordt als de computer vastloopt of de planten verpieteren, hoeft de sfeer tussen de partners niet te gaan bepalen. Binnen iedere relatie zijn er verschillen, het is de kunst dit in elkaar te waarderen. Stel je dus niet op als een betweter, maar als een gelijkwaardige overlegpartner. Dan kan het overleg over allerlei praktische zaken leiden tot een levendige uitwisseling. Vooral voor doeners zijn dit soort contactmomenten van belang. Dat is in ieder geval de ervaring van Maria en Johan:

‘Toen ik iets heel anders wilde gaan doen, heeft Johan mij enorm gesteund. Ik werkte in de zorg’, vertelt Maria, ‘maar ik wilde iets doen met mijn passie voor schilderen. De eerste muurschildering maakte ik op ons eigen huis. En dat was meteen een prima visitekaartje. Johan had al ervaring met het opzetten van een bedrijfje. Toen de eerste aanvragen binnenrolden, heeft hij mij prima gesteund. Onze eerste projecten hebben we samen gedaan. Ik maakte het ontwerp en Johan kocht verf en materiaal. Eigenlijk was dat een heel fijne tijd. Zolang we iets te doen hebben, gaat het prima tussen ons.’

Ratio en emotie

Soms lopen partnergesprekken vast op de eeuwenoude scheiding tussen ratio en emotie.  Beide kunnen niet samengaan is de overtuiging: je volgt je gevoel of je verstand. Partners identificeren zich met een van deze twee tegenpolen en er lijkt een strijd te ontstaan tussen de rationele types (meestal de mannen) aan de ene en de gevoelsmensen (vaak de vrouwen) aan de andere kant. Ieder claimt hierbij dat zijn benadering de beste is. De ratio profileert zich als de volwassen redelijkheid tegenover de kinderlijke spontaniteit van de andere partij. Je kunt beter weloverwogen beslissen dan onbezonnen je impulsen volgen, is het motto van de ratio. De Partij voor de Emoties daarentegen schildert de rationele mens af als koud en berekenend en ziet gevoelens uitsluitend als warm en betrokken. In deze strijd worden verwijten als ‘overgevoelig’ en ‘ongevoelig’ naar elkaars hoofd geslingerd. Men neemt het elkaar kwalijk teveel of te weinig gevoel te tonen.

Een intieme relatie

Wie een partnerrelatie opvat als een louter functionele relatie, ziet over het hoofd waar het om draait. Een partnerrelatie kent aspecten die overeenkomen met iedere andere samenwerkingsrelatie. Maar het is meer dan dat alleen. Dit merken wij aan cliënten die prima functioneren in hun werk. Zij hebben talloze communicatiecursussen gevolgd en kunnen goed verwoorden wat ze willen: het zijn assertieve mannen en vrouwen, maar als liefdespartners zijn ze eenzaam. Waarom heb ik in mijn werk alles bereikt, maar lukt het me niet om het hart van mijn dierbare te raken, vragen ze zich af. Deze hartenkreet verwijst naar een ander vlak dan de werkvloer of de marktplaats. Het duidt aan wat een partnerrelatie uniek maakt en zinloos als het ontbreekt. Ook met anderen kun je vaste werk- of vriendschapsrelaties aangaan. Maar met je partner deel je ervaringen waar anderen niet van weten. Een partnerrelatie is een vaste intieme relatie.

Overspel ... een nieuw begin.

Als de partners genoegen hebben genomen met een onbevredigende relatie brengt overspel de barsten onverbiddelijk aan het licht. Als het beide partners lukt het overspel te erkennen als een noodsignaal dan hoeft het geflirt met een ander geen breuk te worden, maar kan de crisis uiteindelijk leiden tot een versteviging van de relatie. De voorwaarde hiervoor is dat wordt erkend dat de relatie voorheen onbevredigend verliep. Een overspelsituatie kan de aanzet geven het contact (eindelijk) te verdiepen. Nu de verhouding op scherp staat, worden de dingen oprecht en onomwonden benoemd. De ander wordt niet meer gespaard en de tijd van mooi weer spelen is voorbij.
De partners belanden in dergelijke situaties meestal in een emotionele achtbaan: intense gevoelens van schuld, afwijzing, rouw, schaamte en woede wisselen elkaar in hoog tempo af. Wie hier uit wil komen moet vastbesloten zijn geen genoegen te nemen met hoe het was. Dat vraagt uithoudingsvermogen van de partners, maar vooral de bereidheid te werken aan een nieuw perspectief. Er moet ruimte zijn voor de woede van de bedrogen partner, maar daar moet het niet bij blijven. De aanstichter hoort niet in het beklaagdenbankje. Wie verder wil met elkaar moet erkennen dat overspel een verkeerde keuze is geweest met pijnlijke gevolgen, maar er wel voor zorgt dat een onderliggend probleem boven tafel komt: de relatie was verzand en dat komt nu aan het licht. Alleen als het partnergesprek wint aan scherpte, gevoeligheid en oprechtheid, kan met nieuwe inkt een ander hoofdstuk worden geschreven. Dit is de enige garantie dat een dergelijk bedrijfsongeval niet opnieuw plaatsvindt. Na overspel moet je niet zoeken naar een voortzetting van het oude, maar werken aan een nieuw begin.

Gesprekken

Partners voeren verschillende soorten gesprekken. Meestal is het handig deze uit elkaar te houden, zodat je weet hoe je over een bepaald onderwerp wilt praten. Wil je overleggen over activiteiten of wil je uitwisselen hoe je iets hebt ervaren?
Allereerst iets over overleggen. Wanneer je een huishouden deelt, zijn er nogal wat praktische zaken die gedaan moeten worden. Schoonmaken, kinderen verzorgen, eten koken, geld verdienen enzovoort. Je maakt afspraken met elkaar over de taakverdeling en je roept elkaars hulp in voor praktische problemen. De gesprekken hierover hebben te maken met gedrag (wat doen we) en de regels hiervoor: wat vind ik fair dat ik doe (en hoe) en wat wil ik dat jij doet?
Daarnaast, en daarmee komen we bij het tweede soort gesprek,  is er het belevingsaspect van de partnerrelatie. Je leven met elkaar delen is meer dan het voeren van een gezamenlijke huishouding. Je troost je partner, je geniet samen van mooie momenten, soms erger je je aan de ander en je steunt elkaar in lastige periodes. In sommige gesprekken breng je onder woorden wat je denkt en voelt, of je laat dit zonder woorden merken. Je wisselt je persoonlijke beleving uit van het onderwerp: hoe ervaar ik dit, hoe ervaar jij dat?
De relatie zélf kan ook het onderwerp vormen. Hoe verandert mijn stemming als jij in de buurt bent? Een dergelijk gesprek, waarin de partners hun relationele gevoelens en hun gedachten over de ander onderzoeken, noemen we een verdiepend gesprek.

Overspel ...als noodsignaal

Wanneer een ander dan de vaste partner de behoefte aan intimiteit (zoals het delen van belangrijke gevoelens en lichamelijk/seksueel contact) gaat vervullen, is dit een signaal dat hier in de huidige relatie te weinig aandacht voor is. Die collega, klant of sportvriend(in) trekt niet voor niets je aandacht. De ontmoetingen met hem of haar gaan steeds meer voor je betekenen, omdat het vervult wat ontbreekt tussen jou en je partner. Het brengt je in beweging op een manier die je niet meer kent in je vaste relatie. Meestal is hier al jarenlang sprake van contactarmoede. Overspel is de alarmbel die aangeeft dat de partnerrelatie op springen staat. Maar vaak wordt ze door de overspelige partner in eerste instantie gezien als een rood lampje dat weliswaar knippert maar niet echt duidt op een noodsituatie.

Karin en Jan

Jan heeft recentelijk een relatie van drie maanden achter de rug met een oud klasgenoot van de middelbare school. Hij heeft een paar prachtige maanden achter de rug, vindt hij zelf. Hij zat er niet mee dat hij al die tijd zijn vrouw voorloog, bijvoorbeeld toen hij veinsde dat hij naar een belangrijke vergadering toe moest. Daar zit hij trouwens nog steeds niet echt mee, beweert hij stellig. Hij verkeert nog  in een roes, opgewekt door het contact met zijn nieuwe minnares. Nadat Karin ontdekte dat Jan achter haar rug om intieme mailtjes uitwisselde en het bed deelde met zijn voormalige klasgenoot, slaapt ze slecht en wordt ze regelmatig overvallen door huilbuien. Dit vindt Jan weliswaar rot voor haar, maar hij kan er ook niets aan doen. Hij houdt het erop dat Karin altijd al onzeker is geweest. Hij ziet niet dat zijn overspel niets met Karins vermeende onzekerheid te maken heeft. Voor Karin is het  nu een serieuze zaak: erop of eronder. Voor haar staat het stoplicht inmiddels op rood. En Jan lijkt niet te beseffen dat hij er dwars doorheen is gereden.

Lichaamstaal

Lichaamstaal toont veel directer en oprechter hoe je de ander ervaart. Je hoeft er niet voor gestudeerd te hebben om deze lichaamstaal te verstaan. Van kinds af aan leren we dit inschatten. Kinderen klimmen op schoot bij wie het prettig voelt en ze doen pas wat je vraagt als je écht meent wat je zegt. Lichaamstaal is een momentopname van de sfeer en de verhouding tussen de partners. Het uit zich bijvoorbeeld in een blik van verstandhouding, een arm om de ander heen, boos weglopen of hoorbaar zuchten. Je lacht samen of je verbaast je over iets wat je zag op de televisie. Je zoekt toenadering en buigt voorover of je houdt je terug. Je raakt gespannen of juist op je gemak door hoe de ander reageert. Deze reactie kan losstaan van de inhoud van het gesprek. Daarom kan het fijn zijn om met je partner te praten, ook als het ‘nergens over gaat’. Het onderwerp, de inhoud van de communicatie, is in dit geval niet belangrijk. Je geniet van elkaars betrokkenheid. Waar het om draait is dat je elkaar de indruk geeft dat het goed zit tussen jullie.